Een jaar ‘Liberation Day’: de huidige stand van Trumps douaneplannen

Toen Donald Trump precies een jaar geleden een uitnodiging stuurde voor de rozentuin van het Witte Huis, was het voor velen al duidelijk: er staat iets groots te gebeuren. Het zou gaan over importheffingen, ‘onredelijke handel’ en de Amerikaanse economie. De Amerikaanse president viert het als ‘Dag van de Bevrijding’. In Duitsland, de EU en andere delen van de wereld zorgen zijn douanetarieven echter voor ontzetting. Velen zien de wereld aan de rand van een handelsoorlog.

De Amerikaanse president legt die dag bijna de hele wereld importheffingen op en spaart zelfs traditionele partners niet. “De vriend is in veel gevallen erger dan de vijand”, zegt hij. De Amerikaanse economie is ‘geplunderd’, ‘beroofd’ en ‘verkracht’. Nu is het tijd om terug te vechten.

Sindsdien worstelen overheden, bedrijven, consumenten en rechtbanken met de gevolgen. In een baanbrekende uitspraak van februari verwerpt het Amerikaanse Hooggerechtshof de importheffingen grotendeels op basis van de juridische grondslag. Trump grijpt daarop naar de volgende douanewet. Waar Trumps douaneoffensief toe leidt, is ook een jaar later nog onduidelijk.

Deze drie knelpunten kunnen Trumps douaneplannen nog vertragen.

1. Mag de regering van Trump de miljarden houden?

Voor de Amerikaanse regering zijn de importheffingen om twee redenen belangrijk. Ten eerste is de hoop dat meer bedrijven zich in de Verenigde Staten vestigen in plaats van ernaar te exporteren. Het handelstekort van de Verenigde Staten ten opzichte van de EU is Trump al jaren een doorn in het oog.

Ten tweede heeft Trump de inkomsten uit de importheffingen nodig om onder andere belastingverlagingen te financieren. Maar hoeveel van de douane-inkomsten de regering ten goede komt, is onduidelijk.

Dus een rechtbank in New York maakt enkele weken geleden de weg vrij voor terugbetalingen aan bedrijven. Importeurs hebben volgens de uitspraak recht op terugbetaling van reeds betaalde importheffingen, mits het gaat om de heffingen die door het Amerikaanse Hooggerechtshof zijn verworpen. Volgens berekeningen van de Universiteit van Pennsylvania gaat het om ongeveer 175 miljard Amerikaanse dollar. Dat komt overeen met ongeveer 2,5 procent van de begroting. Onder andere het Amerikaanse logistiekconcern Fedex heeft na de uitspraak een rechtszaak aangespannen.

2. Hoe betrouwbaar is Trumps nieuwe douane-instrument?

Direct na de uitspraak heeft Trump al het volgende douane-instrument paraat: eerst tien, dan vijftien procent. De Amerikaanse president baseert zich daarbij op een handelswet uit 1974 die hem toestaat tot 150 dagen lang importheffingen op import te heffen. Daarna is goedkeuring van het Congres nodig.

Experts gaan er echter van uit dat een dergelijke verlenging enkele maanden voor de tussentijdse verkiezingen in november onwaarschijnlijk is. De importheffingen zijn niet alleen impopulair bij handelspartners, maar ook bij de eigen bevolking.

Het is denkbaar dat Trump vanaf de zomer overstapt op een andere wet. Onlangs is zijn regering een onderzoek gestart naar de vraag of structurele overcapaciteit bij handelspartners ten koste gaat van de Amerikaanse economie, ook bij bepaalde sectoren in de Europese Unie. In het verleden hebben de Verenigde Staten dit mechanisme gebruikt om strafheffingen tegen China op te leggen.

Ongeacht op welke douanewet Trump zich uiteindelijk baseert: de uitspraak van het Hooggerechtshof stelt de president duidelijke grenzen bij het heffen van importheffingen. Maar het kan jaren duren voordat rechtbanken duidelijkheid scheppen. Een probleem waar Trump als president mogelijk geen last meer van zal hebben.

3. EU-parlement eist wijzigingen – EU-deal nog onzeker

In de EU heerst een jaar na de ‘Liberation Day’ nog steeds een katersfeer. Hoewel de unie er na moeizame onderhandelingen in slaagde dreigende importheffingen van 30 procent af te wenden. Voor de deal die eind juli in Trumps golfresort in het Schotse Turnberry werd gesloten, moest de EU echter flink wat concessies doen.

Daar komt bij dat de Verenigde Staten vanuit het perspectief van de EU al meerdere keren de overeenkomst hebben geschonden. Slechts enkele weken na de sluiting werden de importheffingen op meer dan 400 producten met staal of aluminium verhoogd van 15 naar 50 procent.

Vooral het Europees Parlement wil daarom punten van de overeenkomst koppelen aan veiligheidsclausules om Trump te dwingen zijn toezeggingen na te komen. Bovendien eist het dat de Verenigde Staten na inwerkingtreding binnen zes maanden ook de resterende importheffingen op staal- en aluminiumderivaten uit de EU verlagen naar vijftien procent. De Amerikaanse ambassadeur bij de EU, Andrew Puzder, had de EU er eerder voor gewaarschuwd nog wijzigingen in de overeenkomst aan te brengen.

Dit artikel is in het Nederlands vertaald met behulp van een AI-tool.

FashionUnited gebruikt AI taaltools om het vertalen van (nieuws)artikelen te versnellen en de vertalingen te proeflezen om het eindresultaat te verbeteren. Dit bespaart onze menselijke journalisten tijd die ze kunnen besteden aan onderzoek en het schrijven van eigen artikelen. Artikelen die met behulp van AI zijn vertaald, worden gecontroleerd en geredigeerd door een menselijke bureauredacteur voordat ze online gaan. Als je vragen of opmerkingen hebt over dit proces, stuur dan een e-mail naar info@fashionunited.com.