Hittestress: het zeer reële toeleveringsketenrisico dat de mode-industrie niet langer kan negeren

De temperatuur is 35 graden Celsius, maar door de luchtvochtigheid voelt het als 40 graden. De lucht is benauwend en het kledingstof maakt ademhalen moeilijk. De oude, stoffige plafondventilator kraakt en koelt de lucht nauwelijks. Werknemers, gewend om niet te veel te drinken om toiletbezoek te beperken, drinken water met elektrolyten. Toch komen flauwvallen, neusbloedingen en een zonnesteek vaak voor.

Wat klinkt als een dystopisch verhaal, is op dit moment de realiteit in veel kledingfabrieken. De hittegolf die grote delen van Zuid- en Zuidoost-Azië in zijn greep houdt, legt het werk in kleding- en textielfabrieken stil en maakt het leven van de werknemers nog zwaarder.

Een sterke El Niño pompt momenteel enorme reservoirs van oceaankwarmte in de atmosfeer. Dit versterkt de langetermijneffecten van door de mens veroorzaakte klimaatverandering en stuwt de wereldwijde temperaturen naar recordhoogtes: 38 graden Celsius in India en tussen 32 en 34 graden Celsius in Sri Lanka, Bangladesh en Pakistan.

Stel je voor dat je urenlang in de uitlaatgassen van een net geland vliegtuig staat. Zo voelt het momenteel in heel Azië. Veranderende tropische weerpatronen onderdrukken de regenval en verzwakken de passaatwinden. Hierdoor wordt stilstaande, droge lucht boven het continent vastgehouden, wat leidt tot langdurige, extreme hittegolven. Hittebelasting begint bij een temperatuur van ongeveer 30 graden Celsius; hittestress vanaf 32 graden Celsius.

Wat is hittestress?

Een recent rapport van het NYU Stern Centre for Business and Human Rights, getiteld ‘Too Hot to Ignore: Extreme Heat in Garment Supply Chains’, waarschuwt de kleding- en textielindustrie om hittestress niet te negeren. De Wereldgezondheidsorganisatie identificeert hittestress als de belangrijkste oorzaak van weergerelateerde sterfgevallen. Het treedt op wanneer het lichaam zichzelf niet voldoende kan koelen door te zweten. Dit leidt tot symptomen als hoofdpijn, hitte-uitputting, een zonnesteek, nierschade en problemen met de voortplantingsorganen. Ook kunnen onderliggende gezondheidsproblemen zoals hart- en vaatziekten, diabetes, astma en psychische stoornissen verergeren. Hittestress ontstaat bij blootstelling aan overmatige hitte en vochtigheid of bij zware inspanning in een warme omgeving, zoals bijvoorbeeld in een kledingfabriek.

Het rapport benadrukt dat door het klimaat veroorzaakte extreme hitte niet langer kan worden afgedaan als een milieuprobleem voor de verre toekomst. Het is snel veranderd in een centraal operationeel gevaar. Het onderstreept dat stijgende omgevingstemperaturen en een hoge luchtvochtigheid in Zuid- en Zuidoost-Azië de productie-ecosystemen momenteel actief verstoren. Extreme hitte wordt niet langer gezien als een bijkomstige duurzaamheidsmaatstaf, maar als een onmiddellijke crisis voor de arbeidsveiligheid en gezondheid die de veerkracht van de wereldwijde modeketen fundamenteel bedreigt.

Om deze bevindingen te onderbouwen, combineerde het onderzoeksteam van NYU Stern brede bedrijfsmonitoring met diepgaande, lokale veldanalyse in India. India is de op vijf na grootste kledingexporteur ter wereld en wordt steeds vaker blootgesteld aan extreme hitte.

De onderzoekers voerden ter plaatse onderzoek uit in tien kledingfabrieken, die samen bijna 9.000 werknemers in dienst hebben. Deze fabrieken zijn verspreid over belangrijke industriële staten, waaronder Tamil Nadu, Haryana, Odisha, Maharashtra en Karnataka. Ze leveren aan merken voor de binnenlandse (D-mart, V-mart, Joki) en internationale markt (Jack & Jones, Levi’s, Marks & Spencer, Primark, S.Oliver, Target, Tom Tailor, Uniqlo en anderen).

Het empirische veldwerk omvatte interviews met ongeveer 80 werknemers op locatie bij negen van de fabrieken. Daarnaast werden nog eens 40 interviews buiten de fabriek afgenomen om een beeld te krijgen van de blootstelling aan hitte in hun leefomstandigheden. Het rapport volgde ook interne omgevingsvariabelen en evalueerde de logboeken van de ziekenboeg in meerdere faciliteiten om seizoensgebonden gezondheidspieken vast te leggen. Bovendien ondervroegen de onderzoekers internationale schoenen- en kledingmerken om de grote discrepantie tussen het bewustzijn bij bedrijven en het daadwerkelijke toezicht op de naleving in de fabrieken te evalueren.

Welke fysieke en financiële tol eist hittestress van werknemers?

De menselijke tol van deze escalerende klimaatcrisis komt volledig neer op de personen achter de naaimachines. Het rapport documenteert hoe het microklimaat in productiefaciliteiten vaak de gevaarlijke omstandigheden buiten overtreft, vooral in zwaar geïndustrialiseerde gebieden. Onderzoekers registreerden bijvoorbeeld binnentemperaturen van maar liefst 43 tot 45 graden Celsius in een textielververij en -verwerkingsunit. Dit was tot wel 5 graden Celsius hoger dan de buitentemperatuur. Deze verstikkende binnenomgeving veroorzaakt ernstige fysiologische belasting. Werknemers melden vaak acute duizeligheid, chronische hoofdpijn, slopende uitdroging, flauwvallen, huiduitslag en ernstige nier- of urineproblemen, veroorzaakt door een gebrek aan goede koeling en beperkte rustpauzes.

Dit fysieke leed vertaalt zich in een zware financiële last voor een personeelsbestand dat economisch al zeer gemarginaliseerd is. Het rapport onthult dat hittegerelateerde zorgkosten en preventieve uitgaven, zoals de aankoop van elektrolyten of medische behandelingen, maandelijks tussen de 500 en 1.000 roepie (5,30 tot 10,60 Amerikaanse dollar) kosten. Aangezien de gemiddelde maandlonen in de kledingindustrie in deze regio's tussen de 11.500 en 18.000 roepie (ongeveer 122 tot 190 Amerikaanse dollar) liggen, vormen deze door het klimaat veroorzaakte uitgaven een verwoestend deel van het gezinsinkomen. Deze financiële uitholling wordt verergerd door direct loonverlies wanneer werknemers gedwongen onbetaald ziekteverlof moeten opnemen wegens hitte-uitputting. Dit illustreert hoe de armste belanghebbenden in het mode-ecosysteem de directe economische schokken van de opwarming van de aarde opvangen.

Wat betekent hittestress voor fabrieken en toeleveringsketens?

Vanuit een strikt commercieel oogpunt schetst het rapport hoe extreme hitte de efficiëntie van fabrieken actief ondermijnt en de productnormen in gevaar brengt tijdens de hete zomermaanden. Fabrieksmanagers van negen onderzochte faciliteiten meldden meetbare productiviteitsdalingen van drie tot tien procent tijdens intense hittegolven. Daarnaast was er een toename van het ziekteverzuim van ongeveer twee tot vijf procent. De fysieke belasting van het personeel leidt tot een natuurlijke vertraging van het productietempo, wat strakke leveringsschema's direct in gevaar brengt. Bovendien belast extreme hitte de machines zelf, wat leidt tot frequente overbelasting van generatoren en stroomuitval. Een voorbeeld is een incident in april 2024 bij een breigoedfabriek in Faridabad, waar een hele productievloer volledig moest sluiten.

Naast productieverlies tasten de fysieke gevolgen van een zwetend personeelsbestand ook de kwaliteit van de kleding aan. Overmatig zweten leidt tot vlekken op de stof. Open ramen en slecht functionerende ventilatiesystemen laten stof van buiten toe, wat de schone productielijnen vervuilt. Dit resulteert in een toename van stikfouten en structurele defecten.

“Extreme hitte is nu een voorspelbaar risico in de toeleveringsketen voor kledingmerken. Fabrieken verliezen productie, de kwaliteit lijdt eronder en levertijden komen in gevaar. Dit is geen toekomstscenario, maar de realiteit van nu”, merkt Lucy Siers op, senior onderzoeker voor wereldwijde arbeid bij het NYU Stern Centre. Deze realiteit dwingt fabrikanten te kiezen tussen het absorberen van de kosten van afgekeurde goederen of het riskeren van hoge boetes van merken voor te late leveringen.

Wiens verantwoordelijkheid is hittestress?

Het bredere verhaal van het rapport legt een diepgaand bestuursfalen binnen de wereldwijde modeketens bloot, gekenmerkt door een ernstige onbalans in macht en verantwoordelijkheid. De onderzoekers ontdekten dat hoewel 94,1 procent van de ondervraagde internationale merken openlijk erkent dat extreme hitte een matige tot aanzienlijke bedreiging vormt voor hun activiteiten, hun interne inkooppraktijken een heel ander verhaal vertellen. Slechts 35,3 procent van deze merken verplicht hun leveranciers om de interne hitte- of vochtigheidsniveaus te meten. Geen enkel merk verzamelt deze gegevens continu. Dit creëert een handige informationele blinde vlek. Hierdoor kunnen multinationale retailers strikte naleving van arbeidsnormen eisen, terwijl ze volledig onwetend blijven van de letterlijke sweatshop-omstandigheden die hun prijsstructuren in stand houden.

Deze operationele kloof betekent dat de immense financiële last van klimaatadaptatie volledig op de leveranciers wordt afgeschoven. Strakke inkoopmarges, volatiele ordergroottes en de extreem korte doorlooptijden die merken opleggen, ontnemen fabriekseigenaren systematisch het kapitaal dat nodig is voor investeringen in noodzakelijke structurele aanpassingen.

Michael Posner, directeur van het NYU Stern Centre, pakt dit systemische falen direct aan. Hij stelt dat merken die inkopen in aan hitte blootgestelde regio's een duidelijke commerciële en ethische plicht hebben om te blijven en te helpen: “Het antwoord is niet om weg te lopen uit deze inkoopregio's en werknemers en leveranciers achter te laten. Het is om te investeren in het veerkrachtiger maken ervan. Dit kan door hittemonitoring te eisen, duidelijke veiligheidsnormen vast te stellen, flexibiliteit in te bouwen in inkooppraktijken wanneer hitte de productie verstoort en de kosten van koelings- en ventilatie-upgrades te delen.”

Belangrijkste aanbevelingen

Om deze structurele kwetsbaarheden aan te pakken, biedt het rapport een reeks gerichte, niet-onderhandelbare aanbevelingen voor alle belangrijke spelers in de textielwaardeketen, te beginnen met de wereldwijde inkopers. Ten eerste moeten merken en retailers extreme hitte formeel classificeren als een kernrisico voor de arbeidsveiligheid en continue monitoring van de binnentemperatuur integreren in hun standaard leveranciersaudits.

Zij worden aangespoord om over te stappen op een financieel model met gedeelde verantwoordelijkheid. Dit omvat het medefinancieren van technische upgrades zoals passieve koelingsinfrastructuur en de installatie van krachtige ventilatoren. Tegelijkertijd moet er expliciete flexibiliteit in de productieschema's worden ingebouwd voor periodes van hittegolven. Een succesvol voorbeeld hiervan is de fabriek van de Epic Group in Bhubaneswar. Daar zorgde een financieel partnerschap met de International Finance Corporation voor geautomatiseerde systemen die een stabiele binnentemperatuur van 28 graden Celsius handhaven.

Tegelijkertijd roept het rapport op tot doortastend ingrijpen van binnenlandse overheden en internationale brancheorganisaties om deze bescherming wettelijk vast te leggen. Nationale regelgevende instanties moeten wettelijk bindende drempels voor de binnentemperatuur op de werkplek vaststellen. Ook moeten er afdwingbare werk- en rustschema's komen die automatisch in werking treden bij het overschrijden van specifieke hitte-indexen. Overheden moeten bovendien bestaande nationale hitteplannen uitbreiden om ook industriële binnenomgevingen formeel op te nemen. Hittestress moet worden geclassificeerd als een beroepsziekte die voor vergoeding in aanmerking komt binnen door de staat gesponsorde sociale beschermingskaders.

Tot slot moeten leveranciers onmiddellijk lokale waarborgen implementeren. Dit omvat het garanderen dat de lonen van werknemers volledig beschermd zijn tijdens productiedalingen door hitte. Ook moeten er gedemocratiseerde fabriekscomités worden opgericht om werknemers een directe stem te geven in het identificeren en beperken van hitterisico's op de werkvloer.

Dit artikel is in het Nederlands vertaald met behulp van een AI-tool.

FashionUnited gebruikt AI taaltools om het vertalen van (nieuws)artikelen te versnellen en de vertalingen te proeflezen om het eindresultaat te verbeteren. Dit bespaart onze menselijke journalisten tijd die ze kunnen besteden aan onderzoek en het schrijven van eigen artikelen. Artikelen die met behulp van AI zijn vertaald, worden gecontroleerd en geredigeerd door een menselijke bureauredacteur voordat ze online gaan. Als je vragen of opmerkingen hebt over dit proces, stuur dan een e-mail naar info@fashionunited.com.