Jan Meerman van INretail: 'Bescherm werknemers, maar vergeet werkgevers niet'

Het kabinet is met reces en heeft de komende weken de tijd om dossiers opnieuw te wegen. Eén vraag dringt zich daarbij op: waarom ligt het risico van langdurige ziekte vrijwel volledig bij werkgevers? Jan Meerman, directeur van brancheorganisatie INretail, reflecteert:

Het Nederlandse stelsel voor ziekteverzuim is doorgeslagen. Wat bedoeld was als bescherming, legt nu disproportionele risico’s bij werkgevers.

In ons land moeten werkgevers tot twee jaar het loon van zieke werknemers doorbetalen, aangevuld met een uitgebreid en kostbaar traject van begeleiding en re-integratie. Dat is uitzonderlijk. In geen enkel ander EU-land drukt deze last zo lang en daarmee zo zwaar op de schouders van werkgevers.

De gevolgen zijn zichtbaar op de werkvloer. Uitvallende medewerkers leiden tot stilvallende processen, uitgestelde projecten en oplopende kosten. Ondertussen lopen de verplichtingen door: bedrijfsartsen, interventies en onzekere trajecten terug naar werk.

Voor retailbedrijven vormt dit een reële bedreiging. Ondernemers waarschuwen al lang dat langdurig ziekteverzuim hun bedrijf letterlijk kan breken. Wat het systeem extra wrang maakt, is dat werkgevers vaak opdraaien voor omstandigheden waar zij geen invloed op hebben. Ziekte ontstaat zelden op de werkvloer, maar de rekening belandt daar wel.

En zelfs dan hebben werkgevers nauwelijks regie. Ze moeten voldoen aan strikte protocollen, maar hebben beperkt zicht op ziekte en herstel. Tegelijkertijd dragen zij wél het volledige financiële risico. Dat is geen evenwichtige verdeling van verantwoordelijkheid, maar het doorschuiven van risico’s. De gevolgen laten zich raden. Ondernemers stellen investeringen uit, nemen minder mensen in dienst en kiezen vaker voor flexibiliteit in plaats van vaste contracten. Sommigen besluiten bewust niet te groeien. Niet omdat ze dat willen, maar omdat het systeem hen daartoe dwingt.

Het kabinet heeft nu de ruimte om knopen door te hakken. Want een systeem dat werkgevers risicomijdend maakt, ondergraaft precies wat het probeert te beschermen: werk, zekerheid en continuïteit.

Dat betekent niet dat werknemers minder bescherming verdienen. Integendeel. Maar bescherming die vrijwel volledig op het bord van werkgevers ligt, is niet houdbaar. Een eerlijker verdeling is nodig. Bijvoorbeeld door de loondoorbetalingsplicht voor werkgevers te verkorten tot zes weken en de periode daarna collectief te organiseren. Dat leren we van andere landen. Die opties liggen ook al jaren op tafel, maar het ontbreekt aan politieke durf om ze door te voeren. De kern is simpel. Werkgevers willen investeren in hun mensen en verantwoordelijkheid nemen. Maar als langdurige ziektegevallen de continuïteit van een bedrijf in gevaar kan brengen, verdwijnt die ruimte.

Bescherming die ten koste gaat van werkgelegenheid, is geen bescherming. Zonder gezonde werkgevers is er uiteindelijk ook geen zekerheid voor werknemers.