Nieuw onderzoek brengt concrete ecodesign-eisen voor textiel in de EU in kaart

Een nieuw onderzoek toont hoe toekomstige duurzaamheidseisen voor textiel op de Europese markt concreet vorm kunnen krijgen. De studie, in opdracht van het Duitse federale milieuagentschap (Umweltbundesamt), is een samenwerking van het Öko-Institut met de Hogeschool Niederrhein en de Hogeschool Hof. Het onderzoek bevat voorstellen voor de toepassing van de criteria uit de EU-ecodesignverordening 2024/1781 op textiel.

Centraal staan eisen voor duurzaamheid, repareerbaarheid, recycleerbaarheid, het aandeel gerecycled materiaal en de omgang met zorgwekkende chemicaliën. Het doel is de introductie van duurzamere producten op de markt en de geleidelijke uitfasering van kortlevende kleding. Als praktijkvoorbeelden onderzocht het team katoenen T-shirts, functionele T-shirts van honderd procent polyester, katoenen jeans met elastaan en functionele jassen van polyester of polyamide. Deze producten vertegenwoordigen verschillende materiaal- en gebruikseisen en worden in grote volumes geproduceerd.

Duurzaamheid als cruciale factor

Een belangrijk resultaat: de levensduur van producten is een cruciale factor voor de milieuprestaties van kleding. Er bestaat echter nog geen uniforme, wettelijk bindende definitie van duurzaamheid in de textielsector. Bovendien simuleren de huidige testnormen de reële gebruiksomstandigheden, zoals frequent wassen, onvoldoende. Het onderzoek stelt daarom voor om minimumwaarden voor fysieke duurzaamheid (zoals kleurechtheid, slijtvastheid en vormvastheid) vast te stellen en testmethoden verder te ontwikkelen. Het pleit ook voor een dynamische aanpassing van de eisen op basis van nieuwe onderzoeksresultaten. Het onderwerp ‘emotionele duurzaamheid’, het feit dat producten niet meer worden gedragen omdat ze uit de mode zijn, wordt in de studie niet behandeld.

Repareerbaarheid: reserveonderdelen en instructies

Naast duurzaamheid behandelt de analyse ook de repareerbaarheid van kleding. Er worden minimumeisen voorgesteld, zoals de beschikbaarheid van reserveonderdelen, reparatie-instructies of samenwerkingen met reparatiediensten. Voor technisch complexere producten, zoals outdoorjassen, kunnen aanvullende ontwerprichtlijnen nuttig zijn.

Typische repareerbare schades zijn volgens de studie kapotte ritsen, losse knopen, gaten of gescheurde naden. Voor complexere producten zoals jeans of functionele jassen, is de introductie van productspecifieke repareerbaarheidsbeoordelingen of een repareerbaarheidsscore een mogelijkheid. De auteurs benadrukken echter dat de ecologische impact van repareerbaarheid beperkt blijft bij lage aankoopprijzen en relatief dure reparaties. Voor producten in een hoger segment is dit echter een realistische oplossing.

Recycleerbaarheid: minder materiaalmix, minder elastaan

Om recyclingprocessen te vergemakkelijken, beveelt de studie ook beperkingen aan voor materiaalmixen, zoals maximaal twee vezelsoorten per stof en een beperkt elastaangehalte van idealiter minder dan vijf tot tien procent. Secundaire componenten moeten een materiaalaandeel van minstens tien procent hebben, zodat sorteertechnologieën ze kunnen herkennen.

Daarnaast wordt er gediscussieerd over bindende minimumquota voor vezels uit vezel-tot-vezel-recycling in nieuwe producten, bijvoorbeeld voor katoen of polyester. Volgens de studie kunnen bindende quota voor gerecycled materiaal een belangrijke rol spelen bij de uitbreiding van de recyclinginfrastructuur. Voor basisproducten zoals T-shirts of jeans worden de volgende minimumaandelen voorgesteld tot 2030: katoen tien procent, polyester drie procent, polyamide en cellulosevezels vijf procent en wol vijftien procent. De relatief lage percentages moeten de technische haalbaarheid en productkwaliteit garanderen, maar kunnen stapsgewijs worden verhoogd.

Meer transparantie over chemicaliën

Een ander belangrijk punt is de transparantie over gebruikte chemicaliën, vooral met betrekking tot zorgwekkende stoffen (Substances of Concern) en effectchemicaliën, zoals kleurstoffen of waterafstotende coatings, binnen de toeleveringsketen. De auteurs zien uitgebreidere informatieplichten gedurende de gehele levenscyclus van het product als een voorwaarde voor een gerichte sturing van materiaalkeuze, kwaliteit en recycleerbaarheid.

Milieu-impact: PEF en microplastics momenteel nog te complex

De studie beveelt momenteel echter geen verplichte berekening van de Product Environmental Footprint (PEF) voor kleding aan. De redenen hiervoor zijn onder meer de hoge kosten, de hoge eisen aan expertise, de vaak beperkte beschikbaarheid van data in toeleveringsketens en het gebrek aan capaciteit bij met name kleine en middelgrote ondernemingen om aan deze verplichtingen te voldoen. “De invoering van rapportage op productniveau zou een hoge administratieve last met zich meebrengen, zonder extra voordeel ten opzichte van bestaande bedrijfsgerelateerde verplichtingen,” aldus de studie. In plaats daarvan kunnen op de lange termijn eenvoudigere productindicatoren of benchmarks worden ontwikkeld, die op zijn minst op bepaalde punten een betere vergelijkbaarheid mogelijk maken.

De studie raadt eveneens af om een rapportageplicht voor microplastics/microvezels in te voeren, omdat dit van bedrijven uitgebreide tests voor het volledige productportfolio zou vereisen. Een stapsgewijze invoering is echter wel een mogelijkheid, die in eerste instantie zou kunnen gelden voor producten met hoge verkoopcijfers. Op die manier hoeven er minder producten getest te worden, terwijl de impact toch groot is.

Conclusie: hogere eisen aan ontwerp

De conclusie van de studie is dat veel toekomstige eisen al in de ontwerpfase van een product moeten worden vastgelegd. De auteurs maken bovendien duidelijk dat gestandaardiseerde testmethoden, certificeringssystemen en data-infrastructuren cruciaal zullen zijn voor de praktische implementatie van de ecodesignverordening.

Dit artikel is in het Nederlands vertaald met behulp van een AI-tool.

FashionUnited gebruikt AI taaltools om het vertalen van (nieuws)artikelen te versnellen en de vertalingen te proeflezen om het eindresultaat te verbeteren. Dit bespaart onze menselijke journalisten tijd die ze kunnen besteden aan onderzoek en het schrijven van eigen artikelen. Artikelen die met behulp van AI zijn vertaald, worden gecontroleerd en geredigeerd door een menselijke bureauredacteur voordat ze online gaan. Als je vragen of opmerkingen hebt over dit proces, stuur dan een e-mail naar info@fashionunited.com.