Waarom Patagonia Trump aanklaagt vanwege de nationale monumenten in Utah

Patagonia start een juridische procedure tegen het besluit van de regering-Trump om twee nationale monumenten in Utah te verkleinen. Volgens het bedrijf bedreigt deze stap de bescherming van openbaar land, de soevereiniteit van inheemse stammen en gebieden van ecologisch en cultureel belang. Het outdoorkledingmerk kondigde de rechtszaak aan op 2 september. De zaak richt zich tegen de proclamatie van president Donald Trump in juli, waarin het Bears Ears National Monument met ongeveer 91 procent wordt verkleind. Ook de omvang van het Grand Staircase-Escalante National Monument wordt aanzienlijk gereduceerd.

Wat heeft Trump veranderd?

Op 13 juli ondertekende Trump proclamaties die Bears Ears verkleinen van ongeveer 1,36 miljoen hectare naar 121.096 hectare. Grand Staircase-Escalante werd gereduceerd van circa 1,87 miljoen hectare naar 181.541 hectare. Het Witte Huis omschrijft de stap als “rightsizing”. Het argument is dat de oorspronkelijke grenzen groter waren dan nodig voor de bescherming van de historische en wetenschappelijke bronnen die onder de Antiquities Act vallen.

Patagonia is het sterk oneens met het besluit. CEO Ryan Gellert schrijft in een open brief op de website van het bedrijf: “Wat er in Utah gebeurt, is tragisch.” Hij stelt dat de proclamaties ‘de soevereiniteit van de stammen verraden’ en ‘jarenlang werk aan baanbrekende beheerplannen’ voor cultureel belangrijke gebieden tenietdoen.

Waarom vecht Patagonia het besluit aan?

Het juridische geschil draait om de Antiquities Act van 1906, die presidenten toestaat nationale monumenten in te stellen. Patagonia stelt dat de wet deze bevoegdheid weliswaar verleent, maar een president niet de autoriteit geeft om de bescherming van een monument later weer in te trekken.

“De Antiquities Act geeft presidenten de bevoegdheid om nationale monumenten in te stellen,” aldus Gellert. “Wat de wet een president niet geeft, is de macht om de aanwijzing van een monument ongedaan te maken.”

Patagonia was al eerder bij de kwestie betrokken. Het bedrijf klaagde de regering-Trump in 2017 aan nadat de president tijdens zijn eerste ambtstermijn Bears Ears en Grand Staircase-Escalante verkleinde. President Joe Biden herstelde de grenzen vervolgens in 2021. Gellert zegt dat het bedrijf zich opnieuw aansluit bij een bredere coalitie omdat “het doel van Patagonia als bedrijf is om de planeet te beschermen en daarvoor elke optie te gebruiken. Inclusief rechtszaken."

Waarom is mijnbouw onderdeel van het geschil?

Patagonia suggereert dat het onttrekken van land aan de monumenten voorheen beschermde gebieden kan blootstellen aan mijnbouw, boringen en andere vormen van grondstofwinning. Gellert omschrijft de verkleining als “een poging om de afscheiding van federaal land aan de staat af te dwingen en particuliere bedrijven toe te staan natuurlijke hulpbronnen uit dat land te winnen". Patagonia wijst verder op minstens negen mijnbouwclaims die sinds de aankondiging in juli zijn ingediend in gebieden die buiten de grenzen van de monumenten vallen.

De regering-Trump neemt een ander standpunt in. Zij stelt dat de kleinere grenzen het mogelijk maken om land buiten de monumenten te beheren voor meerdere doeleinden, inclusief de ontwikkeling van grondstoffen. De gebieden die binnen de monumenten blijven, behouden hun bescherming.

Waarom zijn de rechten van inheemse stammen betrokken?

Bears Ears heeft een bijzondere betekenis voor inheemse gemeenschappen. Het werd in 2016 ingesteld door president Barack Obama na jarenlange belangenbehartiging door vijf inheemse stammen. Het beheer van het monument omvatte de Bears Ears Commission, die de stammen een formele rol gaf. De laatste proclamatie van Trump maakt een einde aan die regeling.

Volgens Patagonia ondermijnt dit de deelname van de stammen aan beslissingen over het land. Gellert beweert dat de acties van de regering “de soevereiniteit van de stammen verraden” en “respectloos zijn tegenover de inheemse naties".

Wat zegt Patagonia over de openbare toegang?

Patagonia betwist ook de bewering dat de monumenten ontoegankelijk zijn voor het publiek. Bears Ears trok in 2024 naar schatting 416.000 bezoekers, terwijl Grand Staircase-Escalante er ongeveer 936.000 ontving.

“Dit zijn unieke landschappen die mensen zelf moeten ervaren – en velen doen dat ook,” schreef Gellert. Hij benadrukte activiteiten zoals wandelen, backpacken, mountainbiken, rotsklimmen, canyoning, jagen, raften en vissen. Hij stelt verder dat toerisme een belangrijke bron van inkomsten is voor de omliggende gemeenschappen. De status als monument helpt het land te beschermen tegen mogelijk onomkeerbare ontwikkelingen.

Voor Patagonia is de rechtszaak onderdeel van haar bredere milieuactivisme en identiteit als outdoorbedrijf. “Openbaar land is van vitaal belang voor de miljoenen mensen die werkzaam zijn in de outdoorindustrie van 1,2 biljoen dollar,” schreef Gellert. Hij voegde eraan toe dat Patagonia niet ‘werkeloos zou toekijken’ terwijl de bescherming wordt aangevochten.