Het modelab in Kinshasa: een broedplaats voor Centraal-Afrikaans talent

In een verlaten hangar in Kinshasa, omringd door stoffige vrachtwagens, paraderen jonge modellen over een catwalk van kunstgras. Ze tonen hun allereerste collectie aan medestudenten van de Congolese modeschool.

Buiten, in de hoofdstad van de Democratische Republiek Congo (DRC), denderen containerschepen voorbij. Binnen, in de ruimte met de geïmproviseerde catwalk van het Regional Fashion Institute in Africa (IRMA), klinken chique electro-baslijnen. IRMA verwelkomde in juli twaalf studenten uit vijf Afrikaanse landen. Het instituut biedt hen een gratis opleiding in de basis van naaien en modeondernemerschap.

“Ik wil opgemerkt worden door merken of sponsors”, vertelt Benjamine Biloa aan AFP. Biloa is een 24-jarige Kameroense ontwerpster die droomt van een eigen ‘haute couture-huis’ in Yaoundé.

Het door Frankrijk gesteunde project heeft als doel om voor 2026 meer dan 200 jongeren op te leiden. De opzet is talent te scouten en de Congolese mode-industrie te stimuleren. Deze industrie heeft het moeilijk door de import van laaggeprijsde textiel uit Azië. “Het idee is om er een modelaboratorium van te maken” in Centraal-Afrika, legt directrice Sidonie Latere uit tijdens een rondleiding. Het instituut beschikt over een fotostudio, een bibliotheek en een expositieruimte.

Van afval tot kunstwerk

De studenten haasten zich om de laatste hand te leggen aan hun creaties voordat ze de catwalk betreden. Een model trekt een paar enkellaarzen met Schotse ruit aan, ontworpen door de Congolese sapeur-ontwerper Koko Lingwala.

Het onberispelijke pak van het model, compleet met hoge hoed en wandelstok met veren, is een uiting van ‘Sape’. Sape staat voor Société des Ambianceurs et des Personnes Élégantes, wat vrij vertaald de Vereniging van Sfeermakers en Elegante Personen betekent. De subcultuur vindt haar oorsprong in het koloniale tijdperk, toen de lokale bevolking in aanraking kwam met Europese mode. Sapeurs staan bekend om hun uiterst elegante kleding en stijl.

Andere fashionista's dragen een jas van oude gordijnen en jute, een tas van ‘Jobstranen’ (een kralen-producerende plant) en een rok van plastic tassen. Het doel is om afgedankte kleding uit Europa een nieuw leven te geven door deze te combineren met natuurlijke materialen. “We kunnen niet doorgaan met fast fashion. Ik ontdekte dat de textielindustrie een van de meest vervuilende is”, aldus Biloa. Zij ontwierp een jas van kuba-stof, een traditioneel textiel gemaakt van de raffiapalm.

“Je kunt vandaag de dag de mode niet in gaan en de milieugevolgen negeren”, stemt Latere in. “We kunnen een industrie creëren die dit afval omzet in kunstwerken.” Volgens de directrice kleden de meeste Congolezen zich al in tweedehandskleding.

Congolese creativiteit

Jules Kumpava, 27, leefde op straat in Kinshasa toen hij besloot zich aan te melden voor het IRMA-programma. “Mijn ouders wilden niet dat ik kunstenaar werd, dus moest ik van huis weggaan en een manier vinden om in mijn eigen onderhoud te voorzien”, vertelt de jongeman. Hij heeft geprobeerd zijn eigen T-shirtmerk te lanceren. “Hij heeft zijn roeping gevonden”, zegt Latere. Ze wijst op een gebrek aan infrastructuur en middelen als obstakels voor professionele training voor creatievelingen. De DRC is een van de armste landen ter wereld. Latere hoopt meer banen in de mode te creëren in het hele land.

In het omvangrijke naaiatelier van IRMA draaien zo'n 40 industriële naaimachines naast 3D-printers en hittepersen. “Hier kun je een shirt maken in één dag in plaats van in drie of vier dagen op een gewone machine. We kunnen de apparatuur ook beschikbaar stellen aan professionals”, aldus de directrice. “Een van de echte krachten van de DRC zijn niet de mijnen; het is onze cultuur en onze creativiteit.”