Tess van Zalinge blikt met jubileumshow terug op tien jaar mode: ‘Mijn doel is nooit geweest om zoveel mogelijk mensen aan te kleden’

Tien jaar na de oprichting van haar label viert de Nederlandse ontwerper Tess van Zalinge dit jubileum met de show Keurslijf in Utrecht, de stad waar haar carrière begon. In het weekend voorafgaand aan de presentatie maakte de ontwerper een uurtje vrij in haar drukke agenda om met FashionUnited terug te blikken op een decennium vol ambacht, experiment en eigenzinnigheid én vooruit te blikken op de toekomst van haar label.

Enkele dagen later blijkt tijdens de jubileumshow hoe groot de belangstelling is. Onder het felle Utrechtse zomerzonnetje slingert een lange rij bezoekers zich tot aan de weg voor het Muntgebouw. Een aantal gasten arriveert lopend of parkeert hun OV-fiets in de rekken voor de ingang. Hollandse glamour, passend bij een ontwerper die al tien jaar inspiratie put uit Nederlandse tradities en ambacht.

Voor Van Zalinge voelt Utrecht als thuiskomen. De ontwerper werd er geboren, opende er haar eerste atelier en ontwikkelde daar haar signatuur als modeontwerper. "Het maakt niet uit waar ik heb gewoond, als ik in Utrecht kom voel ik me meteen weer thuis," vertelt ze. "Hier heb ik ook echt ontdekt wie ik ben als modemaker binnen deze industrie."

Dat de jubileumshow juist in deze stad plaatsvindt, voelt voor haar dan ook vanzelfsprekend. De presentatie draagt de titel Keurslijf, een verwijzing naar het historische korset – een silhouet dat geregeld terugkeert in haar werk – maar ook naar de bredere thematiek van verwachtingen, tradities en de manier waarop kleding verhalen kan vertellen. De titel past bovendien binnen een bredere lijn in het oeuvre van Van Zalinge. De ontwerper heeft een fascinatie voor de Nederlandse taal, wat ook terugkomt in eerdere collectie titels als Klavertje Drie en Natuurlijk, waarmee zij vaker verwijst naar Nederlandse taal, cultuur en erfgoed.

"Mijn doel is nooit geweest om zoveel mogelijk mensen aan te kleden," legt Van Zalinge uit. "Ik zie mode echt als een vormentaal." Voor haar is kleding geen puur functioneel product, maar een medium waarmee ambacht, geschiedenis en identiteit zichtbaar worden. Verschillende technieken, materialen en historische referenties komen daarbij samen om een verhaal over te brengen.

Tien jaar bouwen aan een eigen universum

Wanneer Van Zalinge terugkijkt op de afgelopen tien jaar, denkt ze niet als eerste aan collecties of shows, maar aan de mensen om haar heen. "Ik ben ontzettend trots op het team, de coupeuses en freelancers met wie ik werk. Met sommigen werk ik al jarenlang samen. Dat is heel bijzonder."

Ze nuanceert daarbij direct het beeld dat veel mensen van de modewereld hebben. "Het klinkt misschien allemaal heel glamoureus, maar dat is het allesbehalve. Er wordt ontzettend hard gewerkt."

Die mentaliteit hielp haar ook om vast te houden aan een duidelijke creatieve koers. Van Zalinge omschrijft haar label niet als commercieel. "Ik ben geen commercieel merk, en financieel is dat soms best uitdagend, als ik heel eerlijk ben. Ik ben daarin ook wel koppig. Natuurlijk doe ik af en toe commerciële samenwerkingen tussendoor, maar ik zou mijn label nooit als commercieel omschrijven."

Openstaan voor onverwachte samenwerkingen

In de afgelopen tien jaar leerde Van Zalinge ook dat waardevolle projecten soms uit onverwachte hoek kunnen komen. Een samenwerking met De Glasblazerij in Leerdam, waarbij ze meewerkte aan het Oranjevaasje ter ere van de achttiende verjaardag van prinses Alexia, noemt ze daarvan een goed voorbeeld. "Mijn eerste reactie was: waarom vragen ze mij, een modeontwerpster?" vertelt ze. Gaandeweg ontdekte ze echter de raakvlakken tussen haar eigen werk en het ambacht van glasblazen. "Misschien zag ik de link in het begin niet direct, maar ik ben het materiaal en het ambacht enorm gaan waarderen."

Die ervaring leidde uiteindelijk tot nieuwe experimenten. Zo resulteerde de samenwerking in handgemaakte glazen tassen, die Van Zalinge verwerkte in haar couturecollectie Momentum. De collectie debuteerde tijdens Copenhagen Fashion Week en werd een maand later ook gepresenteerd tijdens Amsterdam Fashion Week.

Die open houding heeft haar geleerd om minder vanuit verwachtingen te werken en nieuwe disciplines te omarmen, mits die aansluiten bij haar creatieve visie en de signatuur van haar label.

Streekdracht blijft de rode draad

Hoewel haar ontwerpvisie zich met iedere collectie verder ontwikkelt, zijn sommige fascinaties onveranderd gebleven. "Ik blijf tot ten treure geobsedeerd door streekdracht," vertelt Van Zalinge met een lach.

In haar jubileumcollectie doorbreekt ze bovendien een persoonlijke gewoonte. Voor het eerst speelt de kleur rood een prominente rol. "Ik heb altijd gezegd dat ik rood een moeilijke kleur vind. Meestal werk ik met wit en pasteltinten," zegt ze. "Dus ik ben stiekem ook heel benieuwd naar de reacties daarop." Tijdens de show blijken die reacties niet lang op zich te laten wachten. De jubileumcollectie laat meer kleur en een ander materiaalgebruik zien dan bezoekers van Van Zalinge gewend zijn.

Die voorkeur voor neutrale tinten vindt haar oorsprong op de modeacademie. "Daar leerde ik: als je een kledingstuk perfect in het wit kunt maken, kun je het in iedere kleur maken. Op wit zie je namelijk elk foutje, iedere naad en elk stiksel. Op zwart wordt veel sneller iets verbloemd."

Ook haar kijk op duurzaamheid is in de loop der jaren verbreed. Waar haar focus aanvankelijk vooral lag op upcycling en het werken met restmaterialen, kijkt ze tegenwoordig naar het gehele proces. "Ik was altijd al bezig met afvalstoffen en upcycling, maar nu kijk ik er veel breder naar. Ik reis bijvoorbeeld liever met een elektrische auto door Europa dan dat ik overal naartoe vlieg."

Van hier tot Tokio

Wanneer het gesprek verschuift naar de toekomst, hoeft Van Zalinge niet lang na te denken. Op de vraag welke dromen er nog op tafel liggen, volgt direct een duidelijk antwoord: Japan. Na tien jaar kijkt de ontwerper nadrukkelijk vooruit en ziet ze internationaal nog volop mogelijkheden voor haar label.

"Ik denk dat mijn merk daar heel goed zou passen, net zoals in Scandinavië. Ik zou graag een stukje Nederlands design naar Japan brengen." Volgens Van Zalinge sluit de combinatie van Nederlandse streekdracht, korsetten en ambacht goed aan bij de waardering voor vakmanschap die zij in Japan ziet. Waar het Westen volgens haar vaak wordt gekenmerkt door snelheid en een voortdurende drang om door te gaan, ervaart zij in Japan juist meer aandacht, tijd, liefde en toewijding voor het ambacht. Daarnaast haalt de ontwerper veel inspiratie uit Japanse kunstenaars. "Ik denk dat dat heel goed matcht."

Na afloop van de show worden de eerste indrukken direct uitgewisseld. Op een bankje verderop bespreekt een familielid van Van Zalinge de collectie: "Zoveel anders dan andere keren. Zoveel kleur, en heel ander stofgebruik." Het is precies het soort reactie waar Van Zalinge enkele dagen eerder, tijdens het gesprek met FashionUnited, naar eigen zeggen nieuwsgierig naar was.