In beeld: Brits museum viert de nalatenschap van Elsa Schiaparelli met nieuwe tentoonstelling
De naam Elsa Schiaparelli is misschien niet zo bekend als die van Coco Chanel of Christian Dior, die centraal stonden in eerdere tentoonstellingen van het V&A. Haar invloed op mode en couture is echter even groot. De nieuwe tentoonstelling in Londen volgt de oorsprong van Maison Schiaparelli en laat zien hoe het een vernieuwer in de mode werd door inspiratie te halen uit kunst, design en performance.
‘Schiaparelli: Fashion Becomes Art’ loopt van 28 maart tot 8 november en toont meer dan 400 objecten. Hieronder vallen honderd ensembles, vijftig kunstwerken, accessoires, sieraden, schilderijen, foto's, meubels, parfums en archiefmateriaal. De tentoongestelde stukken komen uit het V&A-archief, aangevuld met bruiklenen van instituten zoals het Philadelphia Museum of Art, particuliere verzamelaars en het huis Schiaparelli. Belangrijke stukken ondergingen uitgebreide restauratiewerkzaamheden door het conservatieteam van het V&A.
De tentoonstelling is samengesteld door curatoren Sonnet Stanfill, Lydia Caston en Rosalind McKever, in nauwe samenwerking met Maison Schiaparelli. De expositie beslaat de periode van de jaren twintig tot nu. De eerste, baanbrekende kledingstukken van Elsa Schiaparelli worden naast hedendaagse creaties van de huidige creatief directeur, Daniel Roseberry, geplaatst.
Hoogtepunten zijn de Skeleton-jurk uit 1938, het enige bekende overgebleven exemplaar en onderdeel van de vaste collectie van het V&A, en de Tears-jurk uit 1938. Ook een hoed die lijkt op een omgekeerde schoen, ontworpen in samenwerking met kunstenaar Salvador Dalí, is te zien. Deze stukken worden gepresenteerd naast kunstwerken van Pablo Picasso, Jean Cocteau, Man Ray en Eileen Agar. Daarnaast zijn er ontwerpen van Schiaparelli voor film- en theaterproducties te bewonderen. Looks gedragen door beroemdheden als Ariana Grande en Dua Lipa, ontworpen door Roseberry, sluiten de tentoonstelling op dramatische wijze af.
Tekst loopt verder na de afbeelding.
Tristram Hunt, directeur van het V&A, zei tijdens de perspreview: “Schiaparelli, niemand weet hoe je het uitspreekt, maar iedereen weet wat het betekent. Ze was een ontwerpster en kunstenares die opgroeide tussen boeken, astronomie, filosofie en mythen, en die een Frans modehuis zou oprichten dat kleding als een arena voor ideeën behandelde.”
“In haar eigen woorden is ‘kleding ontwerpen geen beroep, maar een kunst’. In 1939 verklaarde The New Yorker dat ‘een jurk van Schiaparelli gelijkstaat aan een modern doek’.”
“In deze tentoonstelling zien we Schiaparelli als een metgezel van het futurisme en een protagonist van het surrealisme. Ze werkte samen met Dalí, Cocteau, Man Ray en anderen. De Skeleton-jurk, de Tears-jurk, de omgekeerde schoenhoed, de kreeftmotieven; ze onthulde hoe mode een theater werd voor het onbewuste, het irrationele, het wonderbaarlijke. Cruciaal is dat de tentoonstelling de energie van Schiaparelli naar het heden brengt met de creaties van Daniel Roseberry. We zien dat Roseberry iets essentieels van Elsa Schiaparelli begrijpt: de meest memorabele modemomenten gaan niet alleen over silhouet, maar over een statement.”
Tekst loopt verder na de afbeelding.
De tentoonstelling ‘Schiaparelli: Fashion Becomes Art’ in het V&A loopt van 28 maart tot 8 november
De tentoonstelling toont het innovatieve werk van de tegendraadse Elsa Schiaparelli. Ze lanceerde haar eerste collectie in 1927 zonder formele opleiding. Binnen vijf jaar had het huis 400 medewerkers in dienst die jaarlijks 7.000 couture-kledingstukken produceerden. Ze werd de favoriete ontwerpster voor socialites en beroemdheden die op zoek waren naar gedurfde en vaak gewaagde haute couture-creaties.
De tentoonstelling is verdeeld in vier hoofdstukken en opent met ‘Designing the Modern Wardrobe’. Een van de vroegste kledingstukken van Schiaparelli, een trompe-l'oeil-trui met strik uit 1927, die de ontwerpster in 1974 aan het V&A schonk, is hier te zien. Vervolgens wordt haar uitbreiding naar praktische dagkleding, Pour la Ville, verkend. Dit omvat broekpakken, die destijds ongebruikelijk waren voor vrouwen, en strak gesneden mantelpakken, vaak met opvallende knopen die door de hele tentoonstelling worden benadrukt.
Tekst loopt verder na de afbeelding.
Het openingshoofdstuk toont ook haar opvallende avondkledingcollecties, Pour le Soir. Volgens het V&A bevatten deze ‘enkele van haar meest inventieve creaties’, omdat ze ‘gedurfd, dramatisch en soms subversief’ waren. Hoogtepunten zijn een glinsterende goudlamé-jurk, die Schiaparelli's gebruik van de nieuwste en meest innovatieve materialen demonstreert, en een smoking met applicaties van circuspaarden.
De creaties van Roseberry worden afgewisseld met die van Schiaparelli. Dit benadrukt hoe haar vroege werk vandaag de dag nog steeds innovatief is. De ontwerper haalt inspiratie uit haar liefde voor texturen, knopen en kleur, evenals meer letterlijke verwijzingen die een Elsa Schiaparelli-silhouet volledig herinterpreteren tot het uiterste om de gedurfde benadering van de oprichtster voort te zetten.
Tekst loopt verder na de afbeelding.
Na de avondkleding richt de tentoonstelling zich op het Schiaparelli-jasje. Hier wordt het gebruik van weelderig borduurwerk, prachtige stoffen en ongebruikelijke sluitingen door het huis benadrukt, zoals een smokingjasje met wortelvormige knopen.
Het tweede deel van de tentoonstelling, ‘Creative Constellations’, verkent de diepe band van Elsa Schiaparelli met kunst. Dit stamt uit haar tijd in het Parijs van de jaren twintig en dertig, waar ze samenwerkte met surrealistische schilders, beeldhouwers en schrijvers die haar liefde voor het absurde en subversieve deelden. Dit deel belicht Schiaparelli's relaties met deze creatievelingen en enkele van haar meest gedurfde ontwerpen. Voorbeelden zijn Dalí's beroemde Lobster Telephone (1938) en de zogenaamde Lobster-jurk uit 1937 die deze inspireerde. Daarnaast is er een avondmantel van Schiaparelli en Jean Cocteau te zien met gespiegelde gezichtsprofielen in gouddraad die een vaas vormen, gevuld met roze zijden rozen.
Tekst loopt verder na de afbeelding.
Na haar op kunst geïnspireerde ontwerpen, gaat de tentoonstelling verder met ‘Beyond Paris’. Dit deel laat zien hoe Schiaparelli een ‘meester in zelfpromotie’ werd door glamoureuze evenementen bij te wonen in haar eigen creaties. Ook wordt haar groeiende reputatie in het Verenigd Koninkrijk, Europa en de Verenigde Staten belicht, wat leidde tot de opening van een salon in de Londense wijk Mayfair in 1933. Hoogtepunten van dit hoofdstuk zijn een bordeauxrood fluwelen pak met weelderig gouden borduurwerk, een jurk en jas gedragen bij de kroning van koning George VI in 1937, en het enige bekende overgebleven exemplaar van een Elsa Schiaparelli-trouwjurk. Deze jurk, gemaakt van oesterkleurig gekreukeld rayon met metaaldraad, werd gedragen door Rosalinde Gilbert, een kunstverzamelaarster en eigenaresse van haar eigen groothandel in mode, op haar trouwdag in de Golders Green Synagoge in Londen.
Tekst loopt verder na de afbeelding.
Het laatste deel, ‘A Golden Thread’, viert de blijvende invloed van Elsa Schiaparelli op de mode en haar ontwerperfenis, die wordt voortgezet door Roseberry. De impact van zijn stijlen op de rode loper wordt getoond, met sculpturale silhouetten en verwijzingen naar Amerikaanse westernkleding. Belangrijke looks zijn een wit vest met cargobroek, gedragen door model Maggie Maurer in combinatie met een met juwelen bezette robotbaby, uit de haute couture lente/zomer 2024-collectie. Ook te zien is een glinsterende rode jurk gedragen door Ariana Grande tijdens haar optreden bij de Oscars in 2025, en een moderne zwart-gouden versie van de Skeleton-jurk, ontworpen voor Dua Lipa voor de Golden Globes van 2024.
Tekst loopt verder na de afbeelding.
Delphine Bellini, CEO van Schiaparelli, voegde in een verklaring toe: "Elsa Schiaparelli's onbevreesde verbeeldingskracht en radicale visie hebben de grenzen tussen mode en kunst opnieuw gedefinieerd. Deze tentoonstelling viert haar blijvende invloed door iconische samenwerkingen met meesters uit de twintigste eeuw en een baanbrekende fusie van creativiteit en commercie.
“Met zijn ongeëvenaarde collecties, expertise in mode en design, cultureel bereik en vermogen om traditie en innovatie te overbruggen, biedt het Victoria and Albert Museum de perfecte setting om haar nalatenschap te tonen naast de creaties van Daniel Roseberry. Zijn ontwerpen dragen haar surrealistische geest voort en vervagen de grenzen met gedurfde, sculpturale ontwerpen die haar visie voor een nieuwe eeuw zowel eren als opnieuw uitvinden.”
Dit artikel is in het Nederlands vertaald met behulp van een AI-tool.
FashionUnited gebruikt AI taaltools om het vertalen van (nieuws)artikelen te versnellen en de vertalingen te proeflezen om het eindresultaat te verbeteren. Dit bespaart onze menselijke journalisten tijd die ze kunnen besteden aan onderzoek en het schrijven van eigen artikelen. Artikelen die met behulp van AI zijn vertaald, worden gecontroleerd en geredigeerd door een menselijke bureauredacteur voordat ze online gaan. Als je vragen of opmerkingen hebt over dit proces, stuur dan een e-mail naar info@fashionunited.com.