Wordt 010 de duurzaamste Nederlandse modestad?

Een echte modestad zoals Parijs, Kopenhagen of Amsterdam kun je Rotterdam niet noemen, maar in de stad — ‘010’ voor bewoners die er trots op zijn — wordt vanuit de ondernemersgeest wel menig probleem aangepakt. Zo ook de verduurzaming van hoe mode wordt geconsumeerd in de stad.

Na de coronacrisis werd 010 het centrum van de Dutch Sustainable Fashion Week (DSFW), de modeweek die een maand na de reguliere shows in september moet laten zien hoe het modesysteem anders kan. Nu zijn er plannen om die initiatieven permanent te verankeren in de stad. FashionUnited sprak met Serife Dikbas, transitieregisseur Textiel bij Rotterdam Circulair.

Geen klassieke modestad

Rotterdam Circulair is een afdeling van de gemeente die verschillende transitieagenda's behartigt, waaronder textiel, de portefeuille van Dikbas: “We willen de hele modeketen omgooien, langs de inzet van ondernemers tot textielsorteerders en onderwijsinstellingen van de vakschool tot de Erasmus Universiteit.”

Toen ze in 2022 begon als projectleider, was er net een onderzoek afgerond naar mode in Rotterdam. Waar het vooral aan ontbrak, is een goed netwerk. “Partijen die al met duurzamere mode bezig waren, zeiden dat kennis erg versnipperd was geraakt. Daarom zijn we vanuit de gemeente bewust begonnen met het verbinden van die partijen en het werken aan zichtbaarheid van duurzamere ondernemers.”

Dat Rotterdam geen klassieke modestad is, brengt volgens de regisseur kansen om de stad neer te zetten als verduurzamingshub: “omdat er nog geen gevestigde orde is — geen ‘mode-elite’ — is er ruimte om te experimenteren.”

DSFW

Een van de instrumenten daarvoor werd de Dutch Sustainable Fashion Week (DSFW). In 2023 klopte Monique Drent van de Swapshop aan bij Rotterdam Circulair om het evenement — dat in Amsterdam al vol in gang was — ook in Rotterdam op te zetten. “Wij hebben daar vanuit de gemeente de middelen voor verstrekt,” vertelt Dikbas. “In het eerste jaar moesten we er samen met Monique nog hard aan trekken.”

Maar de stad liep al snel warm voor DSFW. In 2 jaar tijd zag het evenement het bezoekersaantal verviervoudigen naar 5.000 in 2025, terwijl het aantal deelnemende modeprofessionals zelfs verviervoudigde naar 100. De gemeente investeert jaarlijks 200.000 euro in de modeweek — een bedrag waar andere steden, die nauwelijks in vergelijkbare initiatieven investeren, van opkijken.

“De stad kijkt nu uit naar DSFW als vast moment in het jaar om nieuwe initiatieven te laten landen,” zegt Dikbas. Een terugkerend onderdeel in het programma is de DSFW blockparty, die opent met een show van startende Rotterdamse makers. “We geven bewust podium aan jong talent — en daarna wordt het een feestelijke avond met vooral jongeren van buiten de mode en duurzame bubbel. Vorig jaar verkochten we 700 tickets.”

“Nu willen we dat netwerk en de activiteiten die we met de modeweek hebben opgebouwd verder verankeren in de winkelstraat,” zegt Dikbas. “Als duurzamere mode meer ruimte krijgt in de winkelstraat, komt de mainstream Rotterdammer die daar niet helemaal mee bezig is er sneller mee in aanraking.”

De bewuste winkelstraat

Het eerste project waarmee die uitrol kan beginnen is ‘De Bewuste Winkelstraat’. In 2026 en 2027 worden mode-mkb-ers benaderd met 3 verduurzamingspakketten. Het instapniveau omvat een stylingworkshop voor personeel en een bezoek voor winkeliers aan een experience center, om te leren over verduurzaming. Het middenniveau een persoonlijk adviesgesprek over duurzamere bedrijfsvoering. Het koploperspakket koppelt winkeliers aan een lokale ontwerpster of ontwerper die van materialen uit de winkel nieuwe producten maakt, die later in de winkel worden verkocht.

De Bewuste Winkelstraat wordt bekostigd met 100.000 euro vanuit de provincie en 100.000 euro vanuit de gemeente Rotterdam. De deal is ondertekend door de provincie, het college van Rotterdam, Rotterdam Centrum (de plaatselijke biz), Alexandrium Shopping Centre en DSFW.

Ondernemers die zelf een circulair initiatief willen opzetten, kunnen gebruik maken van een subsidieregeling, waarmee maximaal de helft van de projectkosten vergoed worden, met een maximum van 5.000 euro per aanvrager. Voor het verduurzamen van het winkelpand zelf is er ook een gemeentelijke regeling voor mkb-ers in winkelgebieden, waarbij de eerste 5.000 euro volledig wordt vergoed en daarboven de helft tot 25.000 euro. De gemeente beschikt ook over verduurzamingsconsultants die ondernemers daarbij kunnen begeleiden.

Fabrix

Dikbas schets de ambitie op meerdere schaalniveaus tegelijk: van wijkinitiatieven zoals cultureel centrum Buitenplaats Brienenoord, waar duurzamere mode-evenementen worden georganiseerd, tot Europese samenwerkingen.

Deze zomer is alle aandacht gevestigd op het Europese Horizon-project Fabrix, waarbij Rotterdam als casestudy fungeert. Bij het project zijn 60 mkb-ondernemers betrokken, waarvan 10 actief worden begeleid in het ontwikkelen van circulaire businessmodellen. Dikbas: “Er wordt een platform gebouwd waarin verschillende partijen uit de textielindustrie met elkaar kunnen netwerken — een soort LinkedIn, maar dan specifiek voor de textielketen en met mogelijkheden om niet alleen baankansen maar ook materiaalstromen te delen.”

De Erasmus Universiteit en TU Delft zijn partner in het project. Begin oktober, tijdens DSFW, reist het Europese consortium af naar Rotterdam voor een eerste meeting over het project.

Europees knooppunt

Rotterdam is niet alleen een experimenteerstad, maar ook een gevestigde speler in de circulaire textielketen. In de stad en omgeving worden wekelijks gemiddeld 65.000 kilo textiel ingezameld via 237 textielcontainers, goed voor ruim 2,3 miljoen kilo per jaar. 11 van de 20 nationale sorteerders zijn gevestigd in Zuid-Holland en verwerken samen ruim 126.000 ton per jaar.

“De grootste sorteerders zitten in deze regio,” bevestigt Dikbas. Ze noemt namen als Boer Groep en Erdotex Group. Daaraan ontleent 010 volgens de regisseur een zekere legitimiteit om een leidende rol te nemen in verduurzaming.

De nabijheid van de sorteerders biedt ook kansen voor ontwerpers. Via een samenwerking in 2024 tussen Versatile Academy (van het Rotterdamse modemerk Versatile) en Fashion in Flux konden ontwerpers Ruben Jurrien, Lena Winterink, Samantha Sejwal en Wille-Meike Brand aan de slag met stoffen uit het voormalige textielsorteercentrum Opnieuw Goed.

De volgende fase

De fase van aanjagen en verbinden is voorbij, zegt Dikbas. “Na het 2e jaar van de DSFW (2024) waren we al vrij snel de blauwdruk voor andere steden,” zegt ze. “We kijken nu ook hoe we Rotterdamse initiatieven kunnen opschalen in andere steden in Nederland.”

Het einddoel is nuchter als de stad zelf. Dikbas: “Op een gegeven moment wil je dat wij als gemeente geen rol meer hoeven te spelen; dat verduurzaming gewoon onderdeel is van alle beleidstermijnen.” Tot die tijd blijft 010 bouwen — niet aan een glamoureuze modestad, maar aan praktische oplossingen voor de verduurzamingsslag van het kledingaanbod.