De mode-industrie heeft een blinde vlek: waterstress

Water wordt over het algemeen erkend als de grootste milieu-impact van de mode-industrie, toch wordt het structureel over het hoofd gezien bij inkoopbeslissingen, auditsystemen en duurzaamheidsrapportages. Volgens de Verenigde Naties hebben wereldwijd 2,2 miljard mensen geen toegang tot veilig drinkwater. Tegelijkertijd blijft de mode-industrie enorme hoeveelheden water verbruiken voor de katoenteelt, en het verven en de afwerking van textiel.

Een enkele spijkerbroek vereist gedurende zijn levenscyclus tussen de 7.500 en 10.000 liter water, volgens schattingen van het Wereld Natuur Fonds en het Milieuprogramma van de Verenigde Naties. Een groot deel van dit waterverbruik blijft onzichtbaar in bedrijfsrapportages, vooral omdat het plaatsvindt in de productie van grondstoffen en natte verwerkingsprocessen, die buiten de directe controle van merken vallen.

De nieuwe publicatie 'The Drip: Voices on Water, Labour and Sustainability in the Fashion Industry' van non-profitorganisatie Drip by Drip stipt deze kloof aan. Het rapport, uitgegeven in het Engels en Duits, brengt acht bijdragers uit de wereldwijde textielketen samen. Zij onderzoeken hoe de watervoetafdruk van de mode de dagelijkse realiteit in productieregio's vormgeeft, met name in Zuid-Azië.

Van milieumaatstaf naar geleefde realiteit

In plaats van water uitsluitend te benaderen als een maatstaf voor efficiëntie, herdefinieert 'The Drip' het als een structureel probleem. Dit probleem is verankerd in prijsafspraken, bestuur en machtsdynamiek. Aan de hand van getuigenissen van arbeiders en gemeenschappen, wetenschappelijke inzichten en brancheanalyses, documenteert de publicatie hoe waterrisico's vaak worden afgewenteld op inkoopregio's. Ondertussen blijven duurzaamheidsverhalen geconcentreerd op merkniveau.

In het rapport komen verschillende verhalen aan bod. Kledingarbeiders beschrijven bijvoorbeeld hoe hen tijdens extreme hitte voldoende drinkwater wordt onthouden. Milieuwetenschappers documenteren de industriële vervuiling van lokale waterwegen. En voormalige auditors van merken schetsen hoe milieubeschermingsmaatregelen vaak tijdelijk worden aangescherpt rond inspectieperiodes.

De bevindingen sluiten aan bij breder onderzoek van de Ellen MacArthur Foundation. Deze stichting benadrukt de systemische aard van de milieu-impact van de mode en de noodzaak van transformatie aan het begin van de keten. Ook het World Resources Institute waarschuwt dat waterstress toeneemt in veel textielproductieregio's.

Drie systemische tekortkomingen

'The Drip' identificeert drie structurele tekortkomingen in de huidige industriepraktijk:

1. De afwezigheid van waterdata in eigendom van de gemeenschap Watermonitoring en -rapportage zijn grotendeels in handen van merken of fabrieken, met beperkte transparantie of data-eigendom op gemeenschapsniveau. Dit gebrek aan data ondermijnt de verantwoordingsplicht waar de gevolgen het grootst zijn.

2. Een kloof tussen duurzaamheidsbeloften en inkooppraktijken Het rapport stelt dat agressieve prijsbepalingen, korte doorlooptijden en volatiele ordergroottes het vermogen van leveranciers ondermijnen om te investeren in afvalwaterzuivering, infrastructuur en de bescherming van arbeiders, ondanks de publieke toezeggingen van merken op het gebied van milieubeheer.

3. Een onevenredige last voor vrouwen en gemeenschappen in de frontlinie In veel textielregio's dragen vrouwen de sociale en economische gevolgen van waterschaarste en -vervuiling, van onbetaalde zorgtaken tot gezondheidsproblemen door vervuilde waterbronnen.

“Water is een primaire milieu-factor in de productieketen van mode, maar blijft grotendeels onzichtbaar in de besluitvorming binnen de industrie,” aldus Amira Jehia, uitvoerend directrice van Drip by Drip. “'The Drip' verlegt het perspectief. Het stelt de mensen en plaatsen centraal waar de watervoetafdruk van de mode het meest direct voelbaar is, en stelt de systemen ter discussie die deze kosten blijven afwentelen.”

Naleving versus resultaten

De publicatie trekt ook de effectiviteit van de huidige, op audits gebaseerde modellen in twijfel. Milieunaleving, zo stelt het, geeft vaak voorrang aan documentatie en voorbereiding op inspecties op de korte termijn, boven resultaten op de lange termijn voor ecosystemen en gemeenschappen. Dit kritieke punt sluit aan bij de groeiende aandacht voor sociale en milieu-auditsystemen in de hele sector, inclusief zorgen die zijn geuit in beleidsdiscussies op Europees niveau over due diligence en bedrijfsverantwoordelijkheid (CSR).

De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) van de Europese Unie zal naar verwachting de druk op merken verhogen om nadelige gevolgen voor milieu en mensenrechten in hun toeleveringsketens te identificeren, te voorkomen en te beperken. De details van de implementatie en de handhavingsmechanismen zullen echter bepalen of waterbeheer verder gaat dan het afvinken van regels.

Water herdefiniëren als een structureel probleem

Voor modemerken die te maken hebben met strengere regelgeving, toenemende klimaatrisico's en meer toezicht van belanghebbenden, is de boodschap duidelijk: water kan geen onzichtbare post blijven. Nu klimaatverandering droogtes en overstromingen in belangrijke productiecentra verergert, wordt waterzekerheid niet alleen een ethische kwestie, maar ook een kwestie van bedrijfscontinuïteit.

Door de stemmen van arbeiders en gemeenschappen te betrekken bij een debat dat lang werd gedomineerd door bedrijfsresultaten, onderstreept de publicatie van Drip by Drip een cruciale realiteit in de industrie: zonder een structurele afstemming tussen duurzaamheidsbeloften en commerciële praktijken, zal de watervoetafdruk van de mode sociaal, geografisch en politiek worden afgewenteld.