Meike Schultz, marketingmanager FreSh: ‘Aan één paar schoenen werken soms tientallen mensen’

"Ambacht rules", schreef Meike Schultz, marketingmanager bij FreSh, onlangs op LinkedIn. FreSh is het Nederlandse bedrijf achter de merken Fred de la Bretoniere en Shabbies Amsterdam. Met haar post wilde Schultz laten zien hoeveel mensen, kennis en handelingen er schuilgaan achter één paar schoenen, iets wat de consument in de winkel of in een webshop nauwelijks ziet.

Dat terwijl technologie een steeds grotere rol speelt in de mode-industrie. Wat betekent ambacht nog in een tijd van machines en automatisering? FashionUnited vroeg Schultz om haar visie verder toe te lichten.

Van leest tot doos

In haar post schreef Schultz dat soms wel 50 mensen betrokken zijn bij één paar schoenen. "Dat is precies waarom ik die post schreef", zegt ze. Ze deelde die gedachte niet zozeer vanuit haar functie als marketingmanager, maar vooral als iemand die dagelijks in de schoenenindustrie werkt en van dichtbij ziet wat er nodig is om een schoen te maken.

"We zien allemaal het eindproduct. Je pakt een schoen uit de doos of ziet hem online en denkt eigenlijk niet na over wat eraan voorafging", aldus Schultz. "Terwijl er van het eerste ontwerp tot het moment dat die schoen in de doos zit ontzettend veel stappen plaatsvinden."

Ze noemt het ontwikkelen van de leest, het selecteren en snijden van materialen, stikken, vormen, monteren, lijmen, afwerken en controleren. "Bij sommige producties zijn daar nog steeds tientallen mensen bij betrokken. Dat vind ik fascinerend."

Machines ter ondersteuning van vakmanschap

Dat schoenen tegenwoordig grotendeels machinaal worden gemaakt, is volgens Schultz een misverstand. "Dat denken veel mensen, maar zo simpel ligt het niet. Als je een schoenenfabriek binnenloopt, zie je hoeveel menselijke handelingen er nog steeds nodig zijn om van losse materialen uiteindelijk een schoen te maken."

Machines worden vooral gebruikt ter ondersteuning van het vakmanschap, legt ze uit. Ze worden ingezet waar kracht, snelheid of precisie nodig is, zoals bij het snijden, stikken, vormen of persen. "Maar tussen al die stappen zitten mensen die materialen beoordelen, onderdelen positioneren, machines bedienen, het leer om de leest vormen, afwerken en continu de kwaliteit controleren."

Twintig tot dertig onderdelen

Dat heeft volgens Schultz veel te maken met hoe complex een schoen eigenlijk is. "Je begint met relatief platte materialen die uiteindelijk samen een driedimensionale vorm moeten krijgen die ook nog eens goed om een voet moet passen."

Een schoen bestaat al snel uit twintig tot dertig afzonderlijke onderdelen, en bij complexere constructies kunnen dat er nog veel meer zijn. Denk aan het bovenwerk, de voering, binnenzool, loopzool, hielversteviging, neusversteviging, veters en nestels.

Bovendien gedraagt ieder materiaal zich anders. "Zeker bij leer vraagt dat om kennis en ervaring", zegt Schultz. "Een vakman moet weten hoe het materiaal reageert, hoe een machine moet worden ingesteld, wanneer een stiksel niet goed zit, hoe het bovenwerk om de leest moet worden gevormd en wanneer de afwerking niet voldoet."

"Dat vind ik juist zo fascinerend aan het schoenmakersvak", vervolgt ze. "Machines zijn al heel lang onderdeel van de productie en technologie wordt steeds geavanceerder, maar er zijn nog altijd heel veel menselijke handelingen nodig om een goede schoen te maken. Meer dan de meeste mensen zich realiseren."

Ambacht betekent voor Schultz dan ook niet dat alles letterlijk met de hand gebeurt. "Ambacht zit in de kennis, ervaring en menselijke handelingen die nodig zijn om van tientallen losse onderdelen één goed product te maken."

De waarde achter één paar schoenen

Dat vakmanschap bepaalt volgens Schultz ook de waarde van een schoen, die uit veel meer bestaat dan alleen de materialen die je ziet. "Natuurlijk zijn goed leer, een sterk ontwerp en een goede pasvorm belangrijk. Maar een groot deel van de waarde zit ook in de mensen die nodig zijn om van dat ontwerp daadwerkelijk een goede schoen te maken."

"De één snijdt het leer, een ander stikt de verschillende delen aan elkaar. Weer iemand anders vormt het bovenwerk om de leest, bevestigt de zool, werkt de schoen af of doet de laatste kwaliteitscontrole", zegt ze. Iedere stap vraagt om een ander specialisme, zeker bij leer, omdat het een natuurlijk materiaal is dat niet altijd exact hetzelfde reageert.

"En zo kan één paar schoenen dus door de handen van tientallen mensen gaan voordat het uiteindelijk in de doos belandt", aldus Schultz. "Dat zie je niet direct terug als je naar een schoen kijkt, maar het zit wél in de waarde ervan."

Dat wil ze nadrukkelijk benoemen. "Niet om een bepaalde prijs te rechtvaardigen, maar omdat het laat zien hoeveel mensen, kennis en vakmanschap er samenkomen in iets wat uiteindelijk voor de meeste consumenten gewoon één paar schoenen is."