OESO-EUIPO-studie onthult sterke verbanden tussen namaak en arbeidsuitbuiting

Een nieuwe gezamenlijke studie van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en het Bureau voor Intellectuele Eigendom van de Europese Unie (EUIPO) toont een sterk verband aan tussen de illegale handel in namaakgoederen en arbeidsuitbuiting, waaronder dwangarbeid, kinderarbeid en onveilige werkomstandigheden.

De studie, getiteld “Van namaak tot dwangarbeid: bewijs voor het verband tussen de illegale handel in vervalsingen en arbeidsuitbuiting”, laat zien dat landen die vaak als bron van namaakproducten worden geïdentificeerd, doorgaans zwakkere arbeidsmarktomstandigheden hebben. Dit uit zich in onvoldoende bescherming, langere werkdagen en een hoger aantal dodelijke arbeidsongevallen.

De resultaten tonen aan dat zwak bestuur, beperkte handhaving van regels en sociale kwetsbaarheid een omgeving creëren waarin zowel namaak als arbeidsmisbruik gedijen, aldus een notitie van het EUIPO.

Op basis van wereldwijde gegevens over douane-inbeslagnames en arbeidsstatistieken toont het rapport aan dat uitbuiting de productiekosten en risico's voor criminelen verlaagt, wat illegale activiteiten winstgevender maakt. In deze context zijn dwangarbeid en informaliteit structurele factoren in de productie en distributie van namaakgoederen, in plaats van opzichzelfstaande bijproducten.

In detail gebruikte de studie meerdere analytische benaderingen om het verband tussen namaak en arbeidsuitbuiting vast te stellen. Het onderzoek begon met een overzicht van relevante literatuur die de banden tussen georganiseerde misdaad en arbeidsmisbruik documenteert. De kwantitatieve analyse combineert indicatoren voor de handel in namaakproducten met arbeidsmarktgegevens. De data is gebaseerd op douane-inbeslagnames van de Werelddouaneorganisatie, de Europese Commissie en de autoriteiten van de Verenigde Staten, en op databases van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) en de Wereldbank.

Landen geïdentificeerd als bron van namaakgoederen tonen hogere niveaus van dwangarbeid en kinderarbeid

De analyse onderzocht aanvankelijk de correlaties tussen verschillende indicatoren van arbeidsuitbuiting (dwangarbeid, kinderarbeid, arbeidsongevallen, informele werkgelegenheid) en maatstaven voor namaak (frequentie van inbeslagnames, geschatte waarde van namaakgoederen, scores voor de neiging tot export van vervalsingen). Vervolgens is met econometrische regressiemodellen getest of deze verbanden statistisch significant bleven na controle voor variabelen. Voorbeelden hiervan zijn het bbp per hoofd van de bevolking, exportvolumes, het minimumloon, de rechtsstaat, de dekking van sociale bescherming en armoedeniveaus.

Landen die als bron van namaakgoederen worden geïdentificeerd, vertonen hogere niveaus van dwangarbeid, kinderarbeid (inclusief gevaarlijke vormen), informele werkgelegenheid en dodelijke arbeidsongevallen. Landen met een zwakkere arbeidsbescherming, waaronder een lagere vakbondsdichtheid en een beperkte dekking van collectieve onderhandelingen, tonen een grotere blootstelling aan illegale handelsnetwerken.

Bewijs van autoriteiten bevestigt dat namaak vaak wordt ondersteund door misbruik van arbeidskrachten om kosten te drukken en illegale winsten te maximaliseren. Criminele groepen buiten kwetsbare werknemers uit in meerdere fasen van de illegale toeleveringsketens. Voorbeelden zijn clandestiene fabrieken zonder contracten, magazijnen waar arbeidsmigranten 's nachts worden opgesloten en kleine werkplaatsen waar kinderen namaakproducten assembleren.

De studie pleit voor meer geïntegreerde beleidsreacties: een combinatie van sterker arbeidsbestuur met verbeterde handels- en douanecontroles, betere gegevensverzameling en nauwere samenwerking tussen arbeidsinspecties, douane en wetshandhavingsinstanties. Volgens het rapport is de aanpak van arbeidsuitbuiting essentieel, niet alleen voor de bescherming van de rechten van werknemers, maar ook voor de ontmanteling van de criminele netwerken achter de wereldwijde handel in namaakgoederen.

Enkele aanbevelingen om de situatie te veranderen

Namaak wordt vaak beschreven als een probleem van intellectueel eigendom en handhaving van handelsregels. De resultaten van dit rapport onthullen echter dat het ook een arbeidsmarktprobleem is. Economieën met wijdverbreide dwangarbeid zijn consequent ook de economieën met de meest intense handel in namaak. Dit verband blijft bestaan na controle voor inkomensniveau, openheid van de handel en institutionele kwaliteit. Met andere woorden, de gegevens wijzen erop dat de uitbuiting van werknemers en de productie van namaakgoederen de neiging hebben om in dezelfde gunstige contexten plaats te vinden: omgevingen gekenmerkt door slechte arbeidsbescherming en beperkte handhaving van de rechtsstaat.

Het vastgestelde verband is niet toevallig. De productie van namaak floreert waar menselijke arbeid goedkoop, onbeschermd en gemakkelijk vervangbaar is. In dergelijke contexten vervangen dwang of extreme vormen van kwetsbaarheid productiviteit of innovatie als bronnen van concurrentievermogen. Econometrische modellen tonen aan dat dwangarbeid een van de meest robuuste voorspellers is van de intensiteit van de export van namaak. Dezelfde patronen komen naar voren bij een hoge mate van informaliteit, die samen een structureel ecosysteem vormen waarin illegale productie kan gedijen. Hoewel informele werkgelegenheid niet is opgenomen in het hier gepresenteerde definitieve model, duidt het testen van verschillende alternatieve specificaties op een significant verband tussen het aantal in beslag genomen namaakgoederen per land van herkomst en de mate van informaliteit. De resultaten suggereren met name dat informele werkgelegenheid een belangrijke rol speelt bij het faciliteren van uitgebreidere illegale economische activiteiten, die geassocieerd worden met meerdere dimensies van lage arbeidsnormen.

Naast de cijfers weerspiegelen deze resultaten het bewijs dat door handhavingsinstanties is verzameld: het bestaan van clandestiene fabrieken zonder contracten, magazijnen waar arbeidsmigranten 's nachts worden opgesloten, of kleine werkplaatsen waar kinderen namaakproducten assembleren. De kwantitatieve analyse bevestigt dat dit geen geïsoleerde verhalen zijn, maar symptomen van bredere economische verbanden tussen criminele handel en arbeidsmisbruik.

Inspanningen tegen illegale handel moeten de dynamiek aanpakken die namaak winstgevend maakt

De erkenning van dit verband verandert de manier waarop beleidsmakers risico's kunnen inschatten. Inspanningen om illegale handel tegen te gaan, moeten ook de onderliggende arbeids- en sociale dynamiek aanpakken die namaak winstgevend maakt, naast het versterken van grenscontroles en andere maatregelen ter bescherming van intellectueel eigendom. Op dezelfde manier moeten initiatieven om dwangarbeid uit te bannen rekening houden met de handels- en toeleveringsketendimensies die de vraag naar goedkope en ongereguleerde productie in stand houden.

Deze convergentie heeft drie belangrijke implicaties. Ten eerste versterken arbeidsrechten en commerciële integriteit elkaar: de versterking van het een bevordert het ander. De bescherming van werknemers tegen moderne slavernij helpt een van de belangrijkste kostenvoordelen weg te nemen die de illegale productie ondersteunen. Omgekeerd draagt het ontmantelen van criminele handelsnetwerken bij aan het creëren van een gelijk speelveld voor werkgevers en werknemers die zich aan de wet en de arbeidsnormen houden.

Data en handhaving moeten samen evolueren

Data en handhaving moeten samen evolueren: douane- en arbeidsautoriteiten werken vaak parallel, maar hun informatie is complementair. De integratie van arbeidsrisico-indicatoren, zoals de prevalentie van dwangarbeid of informaliteit, in de risicoprofileringssystemen van de douane kan helpen bij de identificatie van zendingen of productiecentra met een hoger risico op illegaliteit. Op dezelfde manier kunnen arbeidsinspectiestrategieën profiteren van commerciële inlichtingen over verdachte marktdeelnemers of toeleveringsketens.

Het strategisch belang van sociale bescherming: econometrisch bewijs toont aan dat waar de rechtsstaat (inclusief arbeidswetgeving) wordt uitgehold, de handel in namaak ontstaat. Dit suggereert dat sociaal beleid niet louter herverdelend is; het zijn preventieve instrumenten tegen illegale handel en de uitbuiting die deze ondersteunt.

Op basis van deze inzichten komen verschillende algemene beleidsrichtingen naar voren, zoals het versterken van het arbeidsbestuur en de arbeidsinspecties: effectieve inspectiesystemen, uitgerust om zowel dwangarbeid als de banden met illegale productie op te sporen, vormen de eerste verdedigingslinie.

Douaneautoriteiten kunnen parameters voor arbeidsrechten opnemen in de criteria voor risicovolle zendingen, met name in textiel en schoeisel

Integratie van het risico op schending van arbeidsrechten in de handhaving van handelsregels: douaneautoriteiten kunnen parameters voor arbeidsrechten opnemen in de criteria die worden gebruikt om zendingen met een hoog risico te selecteren, met name in sectoren die bekend staan om de productie van namaak, zoals textiel, schoeisel en elektronica.

Bevordering van verantwoord ondernemen: de OESO-richtlijnen voor due diligence bieden kaders voor het in kaart brengen, beoordelen en beperken van de risico's van dwangarbeid in toeleveringsketens.

Uitbreiding van de certificering van “schone” handelszones: het certificeringsschema voor vrijhandelszones van de OESO laat zien hoe een kader voor commerciële integriteit tegelijkertijd de controles tegen illegale handel kan versterken en de naleving van arbeidsnormen kan bevorderen.

Investeren in data en transparantie: samenwerking op het gebied van data is cruciaal voor het monitoren van de voortgang en het verfijnen van de risicobeoordeling

Een van de voorgestelde trajecten is ook de bevordering van specifieke training voor onderzoekers, namelijk het ontwikkelen van gerichte cursussen om de tekenen van arbeidsuitbuiting te identificeren en te rapporteren tijdens anti-namaakoperaties.

Dit rapport toont aan dat het verband tussen namaak en arbeidsuitbuiting reëel, meetbaar en relevant is voor het overheidsbeleid. Het vereist een meer geïntegreerde aanpak die commerciële integriteit, fatsoenlijk werk en eerlijke concurrentie als onderdelen van één beleidsagenda behandelt. Het beëindigen van dwangarbeid is niet alleen een morele plicht, het is ook een economische noodzaak om de legitieme handel te beschermen en ervoor te zorgen dat de wereldmarkten conformiteit belonen in plaats van criminaliteit.