Sociale veiligheid in de mode: waarom een gedragscode onmisbaar is
bezig met laden...
Creativiteit, snelheid en sterke persoonlijkheden kenmerken de modebranche. Deadlines zijn strak, seizoenen wisselen elkaar in hoog tempo af en teams werken intensief samen: van design tot sales, van hoofdkantoor tot winkelvloer. In zo’n dynamische omgeving zijn heldere afspraken over hoe mensen met elkaar omgaan essentieel.
Naast trends op de catwalk is er daarom een ontwikkeling die steeds meer aandacht vraagt binnen de sector: sociale veiligheid op de werkvloer. Een gedragscode speelt daarin een centrale rol. Waar dit document lange tijd werd gezien als iets voor grote organisaties of juridische afdelingen, groeit het besef dat een actuele en gedragen gedragscode ook voor modebedrijven – groot én klein – onmisbaar is. Het fungeert als de basis van de organisatie: richtinggevend, ondersteunend en bepalend voor de cultuur.
Die aandacht wordt bovendien versterkt door de actualiteit. In 2024 heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een wetsvoorstel ter consultatie voorgelegd waarin staat dat werkgevers met tien of meer medewerkers verplicht worden een gedragscode tegen ongewenst gedrag op te stellen en actief te implementeren. De beoogde ingangsdatum is 1 juli 2026. Voor veel mode-ondernemers is dit aanleiding om te bekijken of de bestaande afspraken nog aansluiten bij de praktijk van vandaag.
Wat is een gedragscode?
Een gedragscode is een document waarin wordt vastgelegd welk gedrag binnen de organisatie wordt verwacht en welk gedrag niet wordt geaccepteerd. Het gaat daarbij niet alleen om de omgang tussen collega’s, maar ook om onderwerpen als:
- contact met klanten, leveranciers en pers
- integriteit en belangenverstrengeling
- gebruik van bedrijfsmiddelen
- online gedrag en social media
De gedragscode kan worden gezien als het morele kompas van de organisatie. In situaties waarin sprake is van ongewenst of grensoverschrijdend gedrag biedt het document houvast om zorgvuldig en consistent te handelen.
Waarom een gedragscode van toegevoegde waarde is
Een goed doordachte en gedragen gedragscode:
- voorkomt misverstanden en conflicten
- draagt bij aan een veilige en respectvolle werkcultuur
- ondersteunt kernwaarden en employer branding
- biedt richting bij incidenten of klachten
In een sector waarin teams vaak divers, internationaal en creatief zijn samengesteld, is die duidelijkheid geen overbodige luxe.
Wat hoort in een sterke gedragscode?
Hoewel iedere organisatie anders is, komt er een aantal onderdelen in een goede gedragscode vrijwel altijd terug:
Kernwaarden en visie
De gedragscode start bij waar een organisatie voor staat. Hoe willen we op de werkvloer met elkaar omgaan? Waarden als respect, inclusiviteit, professionaliteit en betrouwbaarheid vormen de basis.
Omgang met collega’s
Hierin wordt vastgelegd dat pesten, discriminatie, (seksuele) intimidatie en ander grensoverschrijdend gedrag niet worden geaccepteerd – ook niet onder hoge werkdruk of in informele context.
Klant- en relatiecontact
Voor retail en sales is dit een belangrijk onderdeel. Het beschrijft hoe medewerkers omgaan met klanten, klachten en eventuele agressie, evenals de verwachtingen richting externe partners.
Gebruik van bedrijfsmiddelen
Afspraken over het zorgvuldig omgaan met laptops, samples, data en ontwerpen, inclusief privacy en informatiebeveiliging.
Social media en online gedrag
Richtlijnen over wat medewerkers wel en niet delen over het werk en hoe persoonlijke uitingen zich verhouden tot het merkimago.
Conflicten en belangenverstrengeling
In dit onderdeel wordt beschreven hoe medewerkers kunnen handelen bij twijfel, conflicten of mogelijke belangenverstrengeling.
Gevolgen bij overtreding
Transparantie over mogelijke maatregelen, met aandacht voor zorgvuldigheid, dialoog en maatwerk. Een belangrijke randvoorwaarde is dat de gedragscode begrijpelijk en toegankelijk is. Alleen dan wordt het document herkend en gebruikt in de dagelijkse praktijk.
Van document naar dagelijkse praktijk
Het opstellen van een gedragscode is een eerste stap. Minstens zo belangrijk is de vraag hoe deze in de organisatie wordt toegepast. Medewerkers moeten weten waar zij terechtkunnen met vragen, twijfels of meldingen van ongewenst gedrag.
In dat kader vervult de vertrouwenspersoon een belangrijke rol. Deze biedt een laagdrempelig aanspreekpunt, luistert, denkt mee en helpt situaties in een vroeg stadium bespreekbaar te maken. Daarmee sluit de rol van de vertrouwenspersoon aan bij de preventieve insteek van het wetsvoorstel.
Wat betekent dit voor mode-ondernemers?
Werkgevers met tien of meer medewerkers krijgen te maken met een wettelijke verplichting om een gedragscode op te stellen;
- Een gedragscode moet niet alleen bestaan, maar ook actief worden gecommuniceerd en nageleefd;
- Medewerkers moeten weten waar zij terechtkunnen bij ongewenst gedrag;
- Sociale veiligheid en preventie krijgen een prominentere plek op de HR-agenda.
Het wetsvoorstel is te vinden via de website van de Rijksoverheid: www.internetconsultatie.nl/gedragscodeongewenstgedrag
Liesbeth den Engelsman heeft ruim 23 jaar ervaring in de advocatuur. Zij zet haar kennis en ervaring in als het gaat om wet- en regelgeving en de juridische kaders met betrekking tot ongewenste omgangsvormen en integriteit. Als Vertrouwenspersoon gaat zij op een andere manier aan de slag met normen en waarden met als doel het verbeteren van het werkklimaat van haar klanten.
Melanie van Wijk heeft ruim 20 jaar ervaring in de Public Relations o.a. voor fashion merken. Als geen ander kent ze het belang van reputatie en fijne communicatie. Zij zet haar kennis in als ondernemer en staat met haar empathische en open karakter de opdrachtgevers van Kantoor Ethiek bij als Vertrouwenspersoon.